|
ევთიმე ზიგაბენი (XI-XII სს.) გახლავთ ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი, რომლის ფსალმუნთა განმარტებაც ერთ-ერთ ყველაზე ავტორიტეტულ წყაროდ ითვლება, რადგან იგი ეყრდნობა წმინდა მამათა (ოქროპირის, ბასილი დიდის, ათანასე ალექსანდრიელისა და სხვათა) სწავლებებს.
პირველი ფსალმუნი: მართლისა და უღმრთოს ორგვარი გზა
ეს ფსალმუნი არის დავითნის შესავალი და ერთგვარი საძირკველი, რომელიც ადამიანს ცხოვრების ორ გზას აჩვენებს — ნეტარებასა და წარწყმედას.
მუხლი 1:
„ნეტარ არს კაცი, რომელი არა მივიდა ზრახვასა უღმრთოებისასა და გზასა ცოდვილთასა არა დადგა და საჯდომელსა მავნებელთასა არა დაჯდა...“
ევთიმი ზიგაბენი წმინდა მამებზე დაყრდნობით განმარტავს, რომ აქ წინასწარმეტყველი სამი სხვადასხვა მოქმედებით (მივიდა, დადგა, დაჯდა) და სამი სხვადასხვა ცნებით (ზრახვა, გზა, საჯდომელი) გვიჩვენებს, თუ როგორ იპყრობს ცოდვა ადამიანს ეტაპობრივად:
„არა მივიდა ზრახვასა უღმრთოებისასა“: ცოდვა იწყება გონებაში. „ზრახვა“ არის ფიქრი, ბოროტი აზრი, რომელსაც ეშმაკი ჩაგვიგონებს. ნეტარია ის კაცი, რომელიც ამ პირველივე ეტაპზე უარყოფს ბოროტ ფიქრს, არ ეთანხმება მას და გონებით არ „მიდის“ მისკენ.
„გზასა ცოდვილთასა არა დადგა“: თუ ადამიანი გონებაში მოსულ ცოდვილ ფიქრს დროულად არ განაგდებს, ის საქმედ იქცევა. „გზაზე დადგომა“ ნიშნავს, როცა ადამიანი უკვე რეალურად იწყებს ცოდვაში სიარულს, მისი ჩადენა ჩვეულებრივ ამბად მიაჩნია და ამ გზიდან მალე ვერ ბრუნდება.
„საჯდომელსა მავნებელთასა არა დაჯდა“: ეს არის უკიდურესი დაცემა. „დაჯდომა“ მიანიშნებს სრულ უძრაობაზე, როდესაც ცოდვა იმდენად ღრმად ჯდება ადამიანის ბუნებაში, რომ ის აღარც კი ფიქრობს გამოსწორებაზე. „მავნებელი“ (ბერძნულ ორიგინალში — დამცინავი, წამბილწველი) არის ის, ვინც თავად იმდენად გაბოროტდა, რომ სხვებსაც ღუპავს, დასცინის სათნოებას და სხვებსაც ცოდვისკენ მოუწოდებს.
მუხლი 2:
„ამედ სჯულსა უფლისასა არს ნება მისი და სჯულსა მისსა ზრახავნ იგი დღე და ღამე“.
„სჯულსა უფლისასა არს ნება მისი“: ნამდვილი ნეტარება მხოლოდ ბოროტებისგან განდგომა (პირველი მუხლი) კი არ არის, არამედ სიკეთის ქმნაა. მართალი კაცის მთელი სურვილი, ნება და სიხარული ღვთის მცნებების აღსრულებაშია.
„ზრახავნ იგი დღე და ღამე“: ეს არ ნიშნავს, რომ ადამიანმა ფიზიკურად საქმე არ აკეთოს და მხოლოდ წიგნი იკითხოს. „დღე და ღამე ზრახვა“ ნიშნავს, რომ კეთილდღეობის ჟამსაც (დღე) და განსაცდელის, მწუხარების ჟამსაც (ღამე), ადამიანი ყოველ თავის ნაბიჯს ღვთის ნებას უთანხმებს. მისი გონება მუდამ უფლის ხსოვნითაა დაკავებული.
მუხლი 3:
„და იყოს იგი ვითარცა ხე, დანერგული ნაკადულსა ზედა წყალთასა, რომელმან გამოიღოს ნაყოფი თვისი ჟამსა თვისსა და ფოთოლი მისი არა დავარდეს და ყოველივე, რაიცა ყოს, წარემართოს მას“.
„ხე, დანერგული ნაკადულსა ზედა“: მართალი კაცი შედარებულია მწვანე, ნაყოფიერ ხესთან. „ნაკადულში“ ევთიმი ზიგაბენი გულისხმობს სულიწმიდის მარადმავალ მადლს და საღვთო წერილის წყაროს. როგორც წყალთან ახლოს დარგული ხე არასოდეს შრება, ისე ღმერთთან მყოფი სული მუდამ ცოცხალია.
„ნაყოფი თვისი ჟამსა თვისსა“: ხეს ნაყოფი მყისვე არ გამოაქვს, მას დრო სჭირდება. ასევეა ადამიანიც — სულიერი ღვაწლი, სინანული და კეთილი საქმეები თავის დროზე (განსაკუთრებით კი მომავალ საუკუნეში) გამოიღებს მარადიული ცხოვრების ნაყოფს.
„ფოთოლი მისი არა დავარდეს“: ფოთლები ხისთვის სამკაულია, ადამიანისთვის კი „ფოთოლი“ არის მისი სიტყვები, ქადაგება, რწმენის აღსარება და ყოველდღიური კეთილი ქცევა, რომელიც არასოდეს კარგავს ფასს.
მუხლი 4:
„არა ესრეთ უღმრთონი, არა ესრეთ, არამედ ვითარცა მტვერი, რომელი აღმოაქარვის ქარმან პირისაგან ქვეყანისა“.
ზიგაბენი ხაზს უსვამს სიტყვის გაორებას: „არა ესრეთ... არა ესრეთ“. ეს სიმტკიცისთვისაა ნათქვამი — უღმრთოებს არანაირი წილი არ აქვთ მართალთა ნეტარებაში.
ბოროტი ადამიანი შედარებულია მტვერსა და ნამჯას (ბაკანს), რომელსაც ფესვი არ გააჩნია. წუთისოფლის სიმდიდრე, დიდება და ამპარტავნება მსუბუქია, როგორც მტვერი. როდესაც დაბერავს სიკვდილის ან ღვთის სასჯელის ქარი, უღმრთო კაცის მთელი დიდება უცებ ქრება და იფანტება.
მუხლი 5:
„ამისთვს არა აღსდგნენ უღმრთონი სამსჯავროსა, არცა ცოდვილნი ზრახვასა მართალთასა“.
„არა აღსდგნენ უღმრთონი სამსჯავროსა“: ეს მუხლი ერთი შეხედვით დამაბნეველია, რადგან ვიცით, რომ საშინელ სამსჯავროზე ყველა აღდგება. მაგრამ ზიგაბენი განმარტავს: უღმრთონი (ანუ ურწმუნონი, რომელთაც ღმერთი საერთოდ არ სწამდათ) აღდგებიან არა იმისთვის, რომ მათზე გამოძიება და სასამართლო ჩატარდეს (რადგან მათი დანაშაული ისედაც ცხადია), არამედ პირდაპირ სასჯელის მისაღებად.
„არცა ცოდვილნი ზრახვასა მართალთასა“: ხოლო ცოდვილნი (რომელთაც სწამდათ ღმერთი, მაგრამ ბოროტად ცხოვრობდნენ) გაისამართლებიან, მაგრამ ვერ დაემკვიდრებიან მართლების გვერდით, მათ კრებულში.
მუხლი 6:
„რამეთუ უწყის უფალმან გზა მართალთა, და გზა უღმრთოთა წარწყმდეს“.
„უწყის უფალმან“: ღმერთმა ყველაფერი იცის, მაგრამ აქ „ცოდნა“ ნიშნავს ღვთისგან შეწყნარებას, სიყვარულს და მფარველობას. უფალი იწყნარებს მართალთა ცხოვრების წესს (გზას) და მათ მარადიულად ინახავს.
„გზა უღმრთოთა წარწყმდეს“: ბოროტთა გზა და საქმეები კი მიიყვანს მათ სრულ განადგურებამდე და საუკუნო დავიწყებამდე
| 
