|
ზიგაბენი ამ ფსალმუნს განიხილავს როგორც მესიანისტურ წინასწარმეტყველებას, რომელიც სრულად აღესრულა იესო ქრისტეს განკაცებით, ჯვარცმით, აღდგომითა და ეკლესიის დაარსებით.
ქვემოთ წარმოდგენილია მე-2 ფსალმუნის მუხლობრივი, სიღრმისეული და ვრცელი განმარტება ზიგაბენის თეოლოგიური ხაზის მიხედვით.
მუხლი 1: „რად ღაღადებდნენ წარმართნი და ერმან იზრახა ცუდი?“
ისტორიული და სულიერი კონტექსტი: ზიგაბენი აღნიშნავს, რომ დავითი ამ სიტყვებს წარმოთქვამს სულიწმიდის შთაგონებით და გაოცებით. „რად“ (რატომ) აქ ნიშნავს არა უცოდინრობას, არამედ საქმის უგუნურებისა და ამაოების მხილებას.
„წარმართნი“ და „ერი“: ევთიმე პირდაპირ მიუთითებს ამ სიტყვების ახალაღთქმისეულ აღსრულებაზე (რაც მოციქულთა საქმეებშიც არის დამოწმებული). „წარმართნში“ იგულისხმებიან რომაელები (პილატე და ჯარისკაცები), ხოლო „ერში“ — ებრაელი ხალხი და მწიგნობარნი.
„იზრახა ცუდი“: „ცუდი“ აქ ნიშნავს ამაოს, ფუჭს. მათ განიზრახეს მოეკლათ ქრისტე, რათა მისი ხსენება გაექროთ, მაგრამ მიაღწიეს საწინააღმდეგოს — მისი სიკვდილით კაცობრიობა ცხონდა, ხოლო თავად ქრისტე აღდგა. მათი განზრახვა უნაყოფო და ამაო აღმოჩნდა.
მუხლი 2: „შეიყარნეს მეფენი ქუეყანისანი და მთავარნი შეკრბეს ერთად უფლისათჳს და ცხებულისა მისისათჳს.“
ისტორიული პირები: ზიგაბენი განმარტავს, რომ „მეფენი ქვეყანისანი“ მიანიშნებს ჰეროდე ანტიპასზე (და სიმბოლურად კეისარზე), ხოლო „მთავარნი“ — პონტიუს პილატეზე, მღვდელმთავარ ანასა და კაიაფაზე.
„ერთად შეკრება“: საგულისხმოა, რომ მანამდე ჰეროდე და პილატე მტრობდნენ ერთმანეთს, მაგრამ ქრისტეს წინააღმდეგ გაერთიანდნენ. ბოროტება ხშირად ერთიანდება სიკეთის დასამარცხებლად.
„უფლისათვის და ცხებულისა მისისათვის“: ევთიმე ხაზს უსვამს ძეობისა და მამობის განუყოფლობას. ვინც აღსდგება ქრისტეს (ცხებულის) წინააღმდეგ, ის ავტომატურად აღსდგება მამა ღმერთის (უფლის) წინააღმდეგ, რადგან მათი ნება და ბუნება ერთიანია.
მუხლი 3: „გავხეთქნეთ საკრველნი მათნი და განვაგდოთ ჩუენგან უღელი მათი.“
ვისი სიტყვებია? ზიგაბენი განმარტავს, რომ ეს არის ამბოხებული მეფეებისა და მთავრების სიტყვები. ისინი ამბობენ: „გავხეთქნეთ საკრველნი მათნი...“
რა არის „საკრველნი“ და „უღელი“? ეს არის ღვთის მცნებები, სჯული და ქრისტესმიერი მადლი. ურჩი ადამიანებისთვის ღვთის მცნებები მძიმე ტვირთად და ბორკილებად აღიქმება, რომელთაგან გათავისუფლებაც მათ სურთ, რათა საკუთარ ვნებებს მიეცნენ. ქრისტიანებისთვის კი, პირიქით, ქრისტეს უღელი ტკბილია და ტვირთი მსუბუქი.
მუხლი 4: „რომელი დამკᲝდრებულ არს ცათა შინა, გამოეცინოს მათ და უფალმან შეურაცხ-ყვნეს იგინი.“
ანთროპომორფიზმი: ზიგაბენი გვაფრთხილებს, რომ „გამოეცინოს“ და „შეურაცხ-ყოს“ არ უნდა გავიგოთ ადამიანური ემოციით. ღმერთი არ იცინის ამ სიტყვის პირდაპირი გაგებით. ეს გამოხატავს ღვთის აბსოლუტურ უზენაესობასა და მიუწვდომლობას.
მნიშვნელობა: მიწის ჭიების (ამბოხებული ადამიანების) მცდელობა, ებრძოლონ ზეცათა მეუფეს, იმდენად უსუსურია, რომ ეს მხოლოდ „სიცილსა“ და მათ სრულ მარცხს იწვევს. მათი გეგმები თავზე დაემხობათ.
მუხლი 5: „მაშინ იტყოდის მათდა მიმართ რისხვითა თᲝსითა და გულისწყრომითა თᲝსითა შეაძრწუნნეს იგინი.“
ღვთის რისხვა: ზიგაბენის მიხედვით, ღვთის რისხვა და გულისწყრომა არის არა ვნება ან წონასწორობის დაკარგვა, არამედ სამართლიანი სასჯელი, რომელიც ცოდვის ბუნებრივი შედეგია.
აღსრულება: „მაშინ“ მიანიშნებს იმ ჟამზე, როდესაც იერუსალიმი დაინგრა რომაელთა მიერ (ახ. წ. 70 წელს), რაც იუდეველთათვის იყო ამბოხების შედეგი, ხოლო საბოლოო შეძრწუნება მოხდება საშინელი სამსჯავროს დღეს.
მუხლი 6: „ხოლო მე დავდეგ მეფედ მის მიერ ზედა სიონსა, მთასა წმიდასა მისსა, თხრობად ბრძანებასა უფლისასა.“
ორი ბუნების საიდუმლო: აქ უკვე ლაპარაკობს თავად ქრისტე (განკაცებული სიტყვა). ევთიმე აღნიშნავს, რომ სიტყვები „მე დავდეგ მეფედ მის მიერ“ მიეთითება ქრისტეს ადამიანურ ბუნებას. როგორც ღმერთი, ის მარადიული მეუფეა მამასთან ერთად, ხოლო როგორც ადამიანი — ის დადგინდა მეფედ, რომელმაც სძლია სიკვდილს.
სიონი, წმიდა მთა: ისტორიულად ეს არის იერუსალიმის მთა, მაგრამ ანაგოგიურად (სულიერად) ზიგაბენი აქ გულისხმობს ეკლესიას. ქრისტე გამეფდა წმიდა ეკლესიაზე, რომელიც არის ახალი სიონი.
მუხლი 7: „უფალმან მრქუა მე: ძე ჩემი ხარ შენ, მე დღეს გშევ შენ.“
მარადიული შობა vs. განკაცება: ეს არის ფსალმუნის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა მუხლი. ზიგაბენი დეტალურად განიხილავს სიტყვას „დღეს“:
ღვთაებრივი ხაზით: ღმერთთან არ არსებობს წარსული და მომავალი, არამედ არის მარადიული აწმყო („დღეს“). შესაბამისად, ეს მიანიშნებს ძის მარადიულ შობაზე მამისაგან, დროისა და ჟამის გარეშე.
კაცობრივი ხაზით: „დღეს“ მიანიშნებს კონკრეტულ ისტორიულ მომენტზე — განკაცებაზე, შობასა და განსაკუთრებით მკვდრეთით აღდგომაზე (როგორც ამას პავლე მოციქული განმარტავს საქმე მოციქულთაში: „აღადგინა იესო, ვითარცა წერილ არს მეორესაცა ფსალმუნსა: ძე ჩემი ხარ შენ, მე დღეს გშევ შენ“). აღდგომით ქრისტემ ადამიანი ხელახლა შვა საუკუნო სიცოცხლისთვის.
მუხლი 8: „ითხოვე ჩემგან და მიგცენ შენ წარმართნი სამკᲝდრებელად შენდა და თემნი ქუეყანისანი დასაპყრობელად შენდა.“
„ითხოვე ჩემგან“: ისევ და ისევ, როგორც ღმერთს, ქრისტეს არაფრის თხოვნა არ სჭირდება, მაგრამ როგორც ადამიანური ბუნების წინამძღოლი და შუამდგომელი, ის ითხოვს კაცობრიობის გადარჩენას.
წარმართთა მოქცევა: ეს არის წინასწარმეტყველება იმისა, რომ სახარება გასცდებოდა იუდეის ფარგლებს და მთელი მსოფლიოს ხალხები (წარმართები) გახდებოდნენ ქრისტეს სამკვიდრებელი — ანუ ქრისტიანები.
მუხლი 9: „ჰმწყსნე იგინი კვერთხითა რკინისათა და ვითარცა ჭურჭელნი მეკეცისანი შეჰმუსრნე იგინი.“
კვერთხი რკინისა: ზიგაბენი განმარტავს, რომ რკინის კვერთხი ნიშნავს ქრისტეს ძალაუფლების სიმტკიცესა და უძლეველობას. თუმცა, ეს მწყემსვა არის არა ტირანია, არამედ ცოდვის შემუსვრა.
ჭურჭელნი მეკეცისანი: თუ თიხის ჭურჭელი გამოწვამდე დაზიანდა, მეკეცეს შეუძლია მისი ხელახლა გადაზელა და ახალი, სრულყოფილი ჭურჭლის გაკეთება. ასეა ადამიანიც: ქრისტე მოდის არა საბოლოო დასაღუპავად, არამედ ჩვენი ძველი, ცოდვით დაზიანებული ბუნების შესამუსრად (მოსასპობად), რათა აღადგინოს და ახალ არსებად აქციოს იგი. ხოლო მათთვის, ვინც ბოლომდე განდგება, ეს იქნება სამართლიანი სასჯელის სიმკაცრე.
მუხლი 10-11: „და აწ, მეფენო, გულსა იყოფდით და განისწავლენით ყოველნი მსაჯულნი ქუეყანისანი. ჰმონეთ უფალსა შიშით და უგალობდით მას ძრწოლით.“
სინანულისკენ მოწოდება: მას შემდეგ, რაც დავითმა აჩვენა ქრისტეს ძალაუფლება და ურჩთა ხვედრი, ის გადადის შეგონებაზე. „აწ“ — ანუ, სანამ დროა, სანამ სასჯელი არ დამდგარა.
მეფეები და მსაჯულები: მათ მიმართავს იმიტომ, რომ მათზეა დამოკიდებული ხალხის წინამძღოლობა. თუ წინამძღოლები მოიქცევიან, ხალხიც გადარჩება.
შიში და ძრწოლა, სიხარულთან ერთად: (ტექსტში: „უგალობდით მას ძრწოლით“ / ზოგ თარგმანში: „იხარებდით ძრწოლით“). ზიგაბენი ამბობს, რომ ღვთისმსახურება უნდა იყოს დაბალანსებული: სიხარული — ღვთის წყალობის გამო, ხოლო შიში და ძრწოლა — საკუთარი უღირსებისა და ღვთის სიდიადის წინაშე.
მუხლი 12: „შეიწყნარეთ სწავლაჲ, ნუუკუე განრისხდეს უფალი და წარსწყმდეთ თქუენ გზისა მისგან მართლისა.“
„შეიწყნარეთ სწავლა“ (ორიგინალში/სეპტუაგინტაში: ამბორს-უყავით ძეს): ევთიმე ხაზს უსვამს, რომ ეს ნიშნავს ქრისტეს სიყვარულით მიღებას, მისი სწავლების აღიარებას და მორჩილებას.
გზა მართალი: ქრისტე თავად არის გზა, ჭეშმარიტება და სიცოცხლე. ამ გზიდან გადახვევა კი ავტომატურად ნიშნავს სულიერ წარწყმედას.
მუხლი 13: „რაჟამს აღატყდეს მალე გულისწყრომაჲ მისი, ნეტარ არიან ყოველნი, რომელნი ესვენ მას.“
„მალე/ანაზდად“: ღვთის სამსჯავრო დადგება მოულოდნელად, როდესაც ადამიანები არ ელოდებიან.
ნეტარება: ფსალმუნი მთავრდება იმედით. მიუხედავად იმ მრისხანებისა და სასჯელისა, რომელიც ურჩთათვის არის განკუთვნილი, ისინი, ვინც სასოებას (იმედს) ქრისტეზე ამყარებენ, იქნებიან ნეტარნი, დაცულნი და მარადიულ ნათელში მყოფნი.
ზიგაბენისეული ჯამური დასკვნა:
ევთიმე ზიგაბენის განმარტებით, მე-2 ფსალმუნი არის კაცობრიობის ისტორიის მოკლე დრამა: ადამიანთა ამბოხება ღვთის წინააღმდეგ, ქრისტეს განკაცება და გამარჯვება სიკვდილზე, ეკლესიის დაფუძნება მთელ მსოფლიოში და საბოლოო გაფრთხილება — ყოველმა ადამიანმა (მდაბიოდან მეფემდე) უნდა აირჩიოს ქრისტეს გზა სულის გადასარჩენად.
| 
