|
მესამე ფსალმუნი განსაკუთრებულია, რადგან ის არის პირველი ფსალმუნი, რომელსაც აქვს წარწერა (სათაური), და იგივეა ექვსფსალმუნების პირველი ფსალმუნი, რომელსაც ყოველ აღსავალზე (მწუხრზე/ცისკარზე) ვისმენთ.
ქვემოთ წარმოდგენილია მე-3 ფსალმუნის მუხლობრივი, ვრცელი განმარტება ევთიმე ზიგაბენის ღვთისმეტყველების მიხედვით, სადაც გაერთიანებულია როგორც ისტორიული (ბუკვალური), ისე სულიერ-ალეგორიული და ქრისტოლოგიური ასპექტები.
წინათქმა და ისტორიული კონტექსტი
წარწერა: „ფსალმუნი დავითისი, რაჟამს ივლტოდა იგი პირისაგან აბესალომისა, ძისა თვისისა“
ზიგაბენი აღნიშნავს, რომ ეს ფსალმუნი წინასწარმეტყველ დავითის ცხოვრების ერთ-ერთ ყველაზე ტრაგიკულ პერიოდს უკავშირდება — როდესაც მისმა საკუთარმა შვილმა, აბესალომმა, მეფობის ხელში ჩასაგდებად აჯანყება მოაწყო და მამას სიკვდილით ემუქრებოდა.
ამ კონტექსტში ზიგაბენი ორ უმთავრეს აქცენტს აკეთებს:
დავითის სულგრძელობა და სინანული: დავითი არ წყევლის შვილს, არამედ ამ განსაცდელს იღებს როგორც საკუთარი ძველი ცოდვების (ბერსაბესთან დაკავშირებული შეცოდების) შედეგს და ღვთის სამართლიან სასჯელს.
ქრისტეს სახე (ტიპოლოგია): ზიგაბენი, წმინდა მამებზე დაყრდნობით, დავითის ამ მდგომარეობაში ხედავს იესო ქრისტეს სახეს. როგორც დავითს აუჯანყდა საკუთარი შვილი და ხალხი, რომელსაც სიკეთეს უკეთებდა, ასევე ქრისტეს აუჯანყდნენ იუდეველები — მისი „საკუთარი შვილები“ ხორცის მიხედვით — და იუდა ისკარიოტელი, მისი მოწაფე.
მუხლობრივი განმარტება
მუხლი 2
„უფალო, რა განმრავლდეს მაჭირვებელნი ჩემნი? და მრავალნი აღსდგეს ჩემ ზედა!“
ისტორიული აზრი: ზიგაბენი განმარტავს, რომ აბესალომმა თითქმის მთელი ისრაელი გადაიბირა. დავითი ხედავს, რომ მისი ერთგული მხოლოდ მცირედი დარჩა, ხოლო მტერი — ურიცხვია. ეს არის ადამიანური უმწეობის აღიარება.
სულიერი/ქრისტიანული აზრი: თითოეული ქრისტიანის ცხოვრებაში „მაჭირვებელნი“ არიან დემონური ძალები, ვნებები და ცოდვილი ფიქრები, რომლებიც ყოველდღიურად მრავლდებიან და აღსდგებიან სულის წინააღმდეგ.
მუხლი 3
„მრავალთა ჰრქვიან სულსა ჩემსა: არა არს ცხოვრებაჲ მისი ღმრთისა მიერ მისისა.“
განმარტება: დავითის მტრები (მათ შორის აქითოფელი) ამბობდნენ, რომ ღმერთმა საბოლოოდ მიატოვა დავითი მისი ცოდვების გამო და მას ხსნა აღარ უწერია. ზიგაბენი ხაზს უსვამს, რომ ეს არის ეშმაკის უბოროტესი იარაღი — ადამიანის სასოწარკვეთილებაში ჩაგდება. მტერი ცდილობს დააჯეროს ადამიანი, რომ მისი ცოდვა იმდენად დიდია, რომ ღვთის მოწყალება მას ვეღარ მისწვდება.
ქრისტოლოგიური აზრი: ეს მუხლი წინასწარმეტყველურად ეხება იუდეველებს, რომლებიც ჯვარცმულ ქრისტეს დასცინოდნენ: „ესვიდა ღმერთსა, იხსენინ იგი აწ, უკუეთუ უნებს მას“ (მათე 27:43).
მუხლი 4
„ხოლო შენ, უფალო, მწე ჩემდა ხარ, დიდება ჩემდა და ამამაღლებელ თავსა ჩემისა.“
განმარტება: მიუხედავად მტრების დაცინვისა და საკუთარი უმწეობისა, დავითი არ ვარდება სასოწარკვეთილებაში. „ხოლო შენ...“ — აქ ჩანს მისი ურყევი რწმენა. ზიგაბენი ამბობს: ღმერთი არის დავითის „დიდება“ მაშინაც კი, როცა ის დევნილი და დამცირებულია. ღმერთი აღადგენს და აამაღლებს მის დაცემულ ღირსებას. ქრისტიანისთვის ეს ნიშნავს, რომ რაც უნდა ღრმად დავეცეთ, ღმერთს ძალუძს ჩვენი თავის წამოყენება (ამაღლება) სინანულის მეშვეობით.
მუხლი 5
„ჴმითა ჩემითა უფალსა ვღაღადყავ და ისმინა ჩემი მთით წმიდით თჳსით.“
განმარტება: „ხმითა ჩემითა“ — ეს არ ნიშნავს მხოლოდ ფიზიკურ ყვირილს, არამედ გულმოდგინე, შინაგანი სულისკვეთებით ლოცვას. ზიგაბენის მიხედვით, „წმინდა მთა“ ისტორიულად არის სიონის მთა, სადაც აღთქმის კიდობანი იმყოფებოდა. ხოლო სულიერი გაგებით, წმინდა მთა არის თავად იესო ქრისტე, ან ზეციური იერუსალიმი, საიდანაც უფალი ისმენს ჩვენს ვედრებას.
მუხლი 6
„მე დავწექ და დავიძინე და აღვსდეგ, რამეთუ უფალი შემეწია მე.“
ეს არის ფსალმუნის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა და მისტიკური მუხლი, რომელსაც ზიგაბენი რამდენიმე დონეზე განმარტავს:
ფიზიკური/ისტორიული: დავითი იმდენად იყო მინდობილი ღმერთს, რომ დევნილობაშიც კი, მტრების ალყაში, შეძლო მშვიდად დაძინება და დილით უვნებლად გაღვიძება, რადგან უფლის მფარველობას გრძნობდა.
ქრისტეს სიკვდილი და აღდგომა (მთავარი თეოლოგიური აზრი): ზიგაბენი და წმინდა მამები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ ეს მუხლი არის ქრისტეს აღდგომის პირდაპირი წინასწარმეტყველება. „დავწექ და დავიძინე“ — ნიშნავს ქრისტეს ნებაყოფლობით სიკვდილს და საფლავად დადებას. „აღვსდეგ“ — ნიშნავს მის დიდებულ მკვდრეთით აღდგომას მესამე დღეს.
ადამიანის მომავალი აღდგომა: ეს მუხლი ყოველ ქრისტიანს აძლევს იმედს, რომ სიკვდილი არის მხოლოდ „დაძინება“ (მიცვალება), რასაც აუცილებლად მოჰყვება საყოველთაო აღდგომა ღვთის შეწევნით.
მუხლი 7
„არა შემეშინოს მე ბევრთაგან ერისა, რომელთა გარემოიცვეს ჩემ ზედა.“
განმარტება: მას შემდეგ, რაც ადამიანმა იცის, რომ ღმერთი მისი მფარველია (და ქრისტემ სძლია სიკვდილს), ყოველივე შიში ქრება. „ბევრთაგან ერისა“ — მიუთითებს მტრების უზარმაზარ რაოდენობაზე, თუმცა ღვთის წინაშე ნებისმიერი მირიადი (ათი ათასი) არარაობაა. სულიერ ბრძოლაში ეს ნიშნავს, რომ ქრისტიანს არ უნდა ეშინოდეს დემონთა სიმრავლისა, რადგან უფალი ჩვენთან არს.
მუხლი 8
„აღსდეგ, უფალო, და მაცხოვნე მე, ღმერთო ჩემო, რამეთუ შენ მოჰკვენ ყოველნი, რომელნი მემტერნეს მე ამაოდ; კბილნი ცოდვილთანი შეჰმუსრენ.“
განმარტება: „აღსდეგ, უფალო“ — ეს არის მოწოდება ღვთის სამართლიანობისა და ძალის გამოჩენისაკენ.
„მემტერნეს მე ამაოდ“: ზიგაბენი ხაზს უსვამს სიტყვას „ამაოდ“ (ტყუილუბრალოდ). დავითს აბესალომისთვის ცუდი არაფერი ჩაუდენია; ქრისტეს იუდეველებისთვის მხოლოდ სიკეთე ჰქონდა გაკეთებული. ამიტომ, მტრების ბოროტება უსაფუძვლო, ამაო იყო.
„კბილნი ცოდვილთანი შეჰმუსრენ“: ეს არის მეტაფორა. როგორც მტაცებელი ცხოველი კარგავს ძალას, როცა კბილებს დაუმსხვრევენ, ასევე ბოროტი ადამიანებისა და დემონების ძალისხმევა, ზიანი მიაყენონ მართალს, ღვთის მიერ გაუქმებულია და გაბათილებული. მათი სიტყვები (კბილებით გესვლა) აზრს კარგავს.
მუხლი 9
„უფლისა არს ცხოვრებაჲ და ერსა შენსა ზედა არს კურთხევაჲ შენი.“
განმარტება: ფსალმუნი სრულდება უდიდესი დოქსოლოგიით (დიდებისმეტყველებით) და იმედით. ზიგაბენი განმარტავს: ხსნა, გადარჩენა და სიცოცხლე („ცხოვრებაჲ“) არ არის ადამიანურ ძალებზე, იარაღზე ან სტრატეგიაზე დამოკიდებული — ის მხოლოდ უფლისგან მომდინარეობს.
დავითი არ ითხოვს მხოლოდ საკუთარ გადარჩენას, არამედ ლოცულობს მთელი ერისთვის: „ერსა შენსა ზედა არს კურთხევაჲ შენი“. ახალ აღთქმაში ეს „ერი“ არის ქრისტეს ეკლესია, რომელზეც მარადიულად გადმოდის ღვთის კურთხევა და მადლი.
შეჯამება ევთიმე ზიგაბენის მიხედვით
ევთიმე ზიგაბენის განმარტებით, მე-3 ფსალმუნი არის იმედის, სინანულისა და გამარჯვების ჰიმნი. იგი გვასწავლის:
არასოდეს ჩავვარდეთ სასოწარკვეთილებაში, თუნდაც მთელი სამყარო ჩვენ წინააღმდეგ აღსდგეს და გვეუბნებოდეს, რომ გადარჩენის შანსი არ გვაქვს.
ნებისმიერ განსაცდელში (როგორც დავითი აბესალომისგან დევნისას) დავინახოთ საკუთარი სულიერი მდგომარეობა და მივმართოთ ღმერთს ლოცვით.
მუდამ გვახსოვდეს ქრისტეს აღდგომა („აღვსდეგ, რამეთუ უფალი შემეწია მე“), რომელიც არის გარანტი იმისა, რომ სიკვდილსა და ბოროტებაზე გამარჯვება უკვე მოპოვებულია.
| 
